فصل دوم در مبداء سال و ماه گفتار مىكند تعريف سال و ماه سال بازگشت آفتاب است در فلك البروج به نقطه‌اى كه از همان نقطه حركت كرده و بايد اين حركت به خلاف كل باشد و در اين مدت زمانهاى چهارگانه را كه بهار و تابستان و پاييز و زمستان است شامل مىشود . و طبايع چهارگانه اين فصول را حائز مىگردد . پس حركت آفتاب به نقطه‌اى منتهى مىشود كه از همان نقطه ابتدا كرده بوده و اين بازگشتها در نزد بطلميوس ازمنه‌اش متساوى است ولى به عقيده ديگران از پيروان سند و هند « 1 » و محدثين اين ازمنه غير متساوى است زيرا كه در ارصاد اينان براى اوج شمس حركتى يافت شده ، اين بازگشتها چه متساوى باشد چه مختلف سال به فصول اربعه محيط است و طبايع اين فصول را حائز .

--> ( 1 ) - چون مأمون الرشيد بفضل‌پرورى اشتهار يافت مردى هندى كه ( كنگه ) نام داشت نزد او آمد و كتابى در نجوم هندى به دو تقديم نمود و بامر مأمون اين كتاب را ترجمه كردند و زيج سند هند همين است و اين زيج در پاره مسائل با هيئت اسكندر اينها كه هيئت بطلميوس باشد مخالفت دارد و ابو ريحان در كتاب هند غلطهايى چند كه در ترجمه است بيان كرده و معناى سند هند ابديت و هميشگى است و از خصائص اين زيج يكى حركت اوج شمس است كه مورد قبول علماى نجوم اسلامى و بعدا علماى اروپا قرار گرفت .